تریسیکلازول (Tricyclazole) یک قارچکش سیستمیک با اثر حفاظتی و اختصاصی است که عمدتاً برای کنترل بیماری بلاست برنج بهکار میرود. این بیماری که توسط قارچ
Magnaporthe oryzae ایجاد میشود، یکی از مهمترین و مخربترین بیماریهای برنج در بسیاری از مناطق تولید این محصول در جهان محسوب میشود.
تریسیکلازول از نظر شیمیایی در گروه بنزوتیازولها (TriazoloBenzothiazoles) قرار میگیرد و مکانیسم اثر آن با بسیاری از قارچکشهای رایج متفاوت است. این قارچکش با مهار بیوسنتز ملانین در قارچ عمل میکند. ملانین یکی از ترکیبات کلیدی در ساختار آپرسوریوم (Appressorium) قارچ عامل بلاست است که برای نفوذ قارچ به بافت گیاه ضروری میباشد.
با مهار تولید ملانین، ساختار آپرسوریوم قادر به ایجاد فشار مکانیکی لازم برای نفوذ به بافت گیاه نخواهد بود و در نتیجه فرآیند آلودگی متوقف میشود. به همین دلیل تریسیکلازول بیشتر دارای اثر پیشگیرانه قوی است و در مراحل اولیه آلودگی بیشترین کارایی را دارد.
این قارچکش پس از جذب توسط گیاه میتواند در بافتهای گیاهی حرکت کند و بهویژه در برگ و ساقه برنج اثر محافظتی ایجاد نماید.
مکانیسم اثر و مزایا
تریسیکلازول با تأثیر بر مسیر بیوشیمیایی سنتز ملانین در قارچ عمل میکند. مهمترین جنبههای این مکانیسم عبارتاند از:
- مهار مسیر DHN-melanin biosynthesis: این مسیر برای تولید ملانین در قارچ عامل بلاست ضروری است.
- جلوگیری از تشکیل آپرسوریوم فعال: بدون ملانین، آپرسوریوم قادر به ایجاد فشار اسمزی لازم برای نفوذ به بافت گیاه نیست.
- مهار نفوذ قارچ به گیاه: در نتیجه قارچ نمیتواند آلودگی موفقی ایجاد کند و چرخه بیماری متوقف میشود.
به این ترتیب، تریسیکلازول بیشتر در مرحله نفوذ پاتوژن عمل میکند و مانع استقرار قارچ در گیاه میشود.
مزایا
- اختصاصی بودن برای بیماری بلاست: این قارچکش یکی از مؤثرترین ترکیبات برای کنترل بیماری بلاست در برنج محسوب میشود.
- اثر حفاظتی قوی: تریسیکلازول با جلوگیری از نفوذ قارچ به گیاه، از ایجاد آلودگی اولیه جلوگیری میکند.
- سیستمیک نسبی: پس از جذب توسط گیاه، میتواند در بافتهای گیاهی حرکت کرده و حفاظت نسبی ایجاد کند.
- کارایی بالا در مراحل اولیه بیماری: کاربرد در ابتدای فصل یا در شروع آلودگی معمولاً نتایج بسیار مطلوبی ایجاد میکند.
کاربردها و بیماریهای هدف
تریسیکلازول عمدتاً برای کنترل بیماریهای قارچی در کشت برنج استفاده میشود و مهمترین کاربرد آن در مدیریت بیماری بلاست است. این قارچکش معمولاً بهصورت پودر قابل تعلیق در آب (WP) فرموله شده و بهصورت محلولپاشی برگی یا کاربرد در آب مزرعه برنج استفاده میشود.
مهمترین بیماری هدف عبارت است از بلاست برنج (Rice blast)
عامل این بیماری قارچ Magnaporthe oryzae است که میتواند برگ، ساقه و خوشه برنج را آلوده کند. تریسیکلازول با جلوگیری از نفوذ قارچ به بافت گیاه، شدت آلودگی را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد. در مدیریت این بیماری، معمولاً توصیه میشود که قارچکش در مراحل اولیه رشد گیاه یا پیش از گسترش شدید بیماری استفاده شود.
گروه مقاومت (FRAC) و مدیریت مقاومت
تریسیکلازول در طبقهبندی FRAC در گروه 16 قرار میگیرد. قارچکشهای این گروه با مهار بیوسنتز ملانین در قارچها عمل میکنند.
برای جلوگیری از بروز مقاومت در جمعیت قارچ عامل بلاست توصیه میشود:
- از مصرف متوالی و بیش از حد این قارچکش در یک فصل زراعی خودداری شود.
- در برنامههای مدیریت بیماری از تناوب با قارچکشهایی با مکانیسم اثر متفاوت استفاده گردد.
- کنترل شیمیایی در کنار روشهای زراعی مانند استفاده از ارقام مقاوم و مدیریت کوددهی نیتروژن انجام شود.
موارد ثبت شده در ایران (حفظ نباتات)
تریسیکلازول در بسیاری از کشورهای تولیدکننده برنج برای کنترل بیماری بلاست ثبت شده است و در ایران نیز در برخی فرمولاسیونها در بازار سموم کشاورزی عرضه شده است.
ویژگیهای عمومی این محصولات شامل موارد زیر است:
فرمولاسیون رایج: WP
کاربرد: کنترل بیماری بلاست در برنج
روش مصرف: محلولپاشی برگی یا مصرف در مزرعه برنج
دوره کارنس: 35 روز
میزان مصرف، زمان کاربرد و دوره کارنس باید مطابق برچسب رسمی ثبت در سازمان حفظ نباتات کشور تعیین و رعایت شود.
مزایا، محدودیتها و نکات ایمنی
مزایا
- کارایی بسیار بالا در کنترل بیماری بلاست برنج
- اثر پیشگیرانه قوی در جلوگیری از نفوذ قارچ
- سیستمیک نسبی و پخش در بافت گیاه
- مؤثر در کاهش شدت بیماری در مزارع برنج
محدودیتها و نکات ایمنی
- طیف اثر این قارچکش نسبتاً اختصاصی و محدود به برخی بیماریها است.
- مصرف مکرر ممکن است خطر ایجاد مقاومت در قارچ عامل بلاست را افزایش دهد.
- باید از مصرف خارج از دوز توصیهشده خودداری شود.
در هنگام سمپاشی استفاده از تجهیزات حفاظتی فردی ضروری است و باید از ورود سم به منابع آب جلوگیری شود.
جمعبندی
تریسیکلازول یک قارچکش سیستمیک و اختصاصی است که با مهار بیوسنتز ملانین در قارچ عامل بلاست برنج عمل میکند. این مکانیسم باعث میشود قارچ قادر به تشکیل آپرسوریوم فعال و نفوذ به بافت گیاه نباشد و در نتیجه چرخه بیماری مختل گردد. به دلیل اثر حفاظتی قوی، کارایی بالا در مراحل اولیه بیماری و نقش مهم در مدیریت بلاست برنج، تریسیکلازول یکی از قارچکشهای مهم در سیستمهای تولید برنج محسوب میشود. برای دستیابی به بهترین نتیجه و جلوگیری از بروز مقاومت، استفاده از آن باید در چارچوب مدیریت تلفیقی بیماری و مطابق دستورالعملهای ثبت رسمی انجام شود.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.